Skip to content
Guo's Blog
Go back

复变计算整理

复变计算整理

第一部分:复数与极限

题目 P13 1.3

题目: 求 z3+8=0z^3 + 8 = 0 的解。

解题步骤:

  1. 移项得 z3=−8z^3 = -8。
  2. 将 −8-8 写成指数形式(极坐标形式)。模长 r=8r=8,辐角 θ=π+2kπ\theta = \pi + 2k\pi。 −8=8ei(π+2kπ) -8 = 8 e^{i(\pi + 2k\pi)}
  3. 开三次方根: zk=83eiπ+2kπ3,k=0,1,2 z_k = \sqrt[3]{8} e^{i\frac{\pi + 2k\pi}{3}}, \quad k=0, 1, 2 zk=2eiπ+2kπ3z_k = 2 e^{i\frac{\pi + 2k\pi}{3}}
  4. 代入 kk 值计算具体根:
    • k=0k=0: z0=2eiπ3=2(cos⁡π3+isin⁡π3)=2(12+i32)=1+3iz_0 = 2 e^{i\frac{\pi}{3}} = 2(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}) = 2(\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}) = 1 + \sqrt{3}i
    • k=1k=1: z1=2eiπ=2(−1)=−2z_1 = 2 e^{i\pi} = 2(-1) = -2
    • k=2k=2: z2=2ei5π3=2(12−i32)=1−3iz_2 = 2 e^{i\frac{5\pi}{3}} = 2(\frac{1}{2} - i\frac{\sqrt{3}}{2}) = 1 - \sqrt{3}i

答案: z=−2,1±3iz = -2, 1 \pm \sqrt{3}i


题目 1.7(变型题)

题目: 设 f(z)=12i(zzˉ−zˉz)f(z) = \frac{1}{2i} (\frac{z}{\bar{z}} - \frac{\bar{z}}{z})。证明 z→0z \to 0 时 f(z)f(z) 极限不存在。

解题要求: 分别用(1)z=x+iyz=x+iy 代换法;(2)极坐标代换法。

预处理(化简):

f(z)=12iz2−zˉ2zzˉ f(z) = \frac{1}{2i} \frac{z^2 - \bar{z}^2}{z\bar{z}}

设 z=x+iyz = x+iy,则 zˉ=x−iy\bar{z} = x-iy,zzˉ=x2+y2z\bar{z} = x^2+y^2。

z2−zˉ2=(x2−y2+2ixy)−(x2−y2−2ixy)=4ixy z^2 - \bar{z}^2 = (x^2-y^2+2ixy) - (x^2-y^2-2ixy) = 4ixy ∴f(z)=12i4ixyx2+y2=2xyx2+y2 \therefore f(z) = \frac{1}{2i} \frac{4ixy}{x^2+y^2} = \frac{2xy}{x^2+y^2}

方法一:直角坐标法 (zz 替换成 x+iyx+iy)

  1. 我们考察 zz 沿不同路径趋于 0 时 f(z)f(z) 的极限。
  2. 路径 1: 沿 xx 轴趋于 0(即 y=0,x→0y=0, x \to 0)。 lim⁡x→02x⋅0x2+0=0 \lim_{x \to 0} \frac{2x \cdot 0}{x^2 + 0} = 0
  3. 路径 2: 沿直线 y=xy=x 趋于 0(即 y=x,x→0y=x, x \to 0)。 lim⁡x→02x⋅xx2+x2=lim⁡x→02x22x2=1 \lim_{x \to 0} \frac{2x \cdot x}{x^2 + x^2} = \lim_{x \to 0} \frac{2x^2}{2x^2} = 1
  4. 结论: 因为沿不同路径极限值不同(0≠10 \neq 1),所以 lim⁡z→0f(z)\lim_{z \to 0} f(z) 不存在。

方法二:极坐标法 (x=rcos⁡θ,y=rsin⁡θx=r\cos\theta, y=r\sin\theta)

  1. 令 z=reiθz = re^{i\theta},则 x=rcos⁡θ,y=rsin⁡θx = r\cos\theta, y=r\sin\theta,x2+y2=r2x^2+y^2=r^2。
  2. 代入化简后的式子: f(z)=2(rcos⁡θ)(rsin⁡θ)r2=2r2cos⁡θsin⁡θr2 f(z) = \frac{2(r\cos\theta)(r\sin\theta)}{r^2} = \frac{2r^2 \cos\theta \sin\theta}{r^2}
  3. 利用倍角公式 sin⁡2θ=2sin⁡θcos⁡θ\sin 2\theta = 2\sin\theta\cos\theta: f(z)=sin⁡(2θ) f(z) = \sin(2\theta)
  4. 结论: 当 z→0z \to 0 时(即 r→0r \to 0),f(z)f(z) 的值始终等于 sin⁡(2θ)\sin(2\theta)。这个值依赖于趋近的角度 θ\theta(即方向)。
    • 若 θ=0\theta=0,极限为 0。
    • 若 θ=π/4\theta=\pi/4,极限为 1。
    • 因为极限与辐角有关,不唯一,故极限不存在。

第二部分:级数展开

题目 P68 例 3.2

题目: 将 f(z)=1(z−1)(z−2)f(z) = \frac{1}{(z-1)(z-2)} 在下列圆域内展开为洛朗级数。 (1) 0<∣z∣<10 < |z| < 1 (2) 1<∣z∣<21 < |z| < 2 (3) 2<∣z∣<∞2 < |z| < \infty (4) 0<∣z−1∣<10 < |z-1| < 1

解题步骤: 首先进行部分分式分解:

f(z)=1z−2−1z−1 f(z) = \frac{1}{z-2} - \frac{1}{z-1}

(1) 区域 0<∣z∣<10 < |z| < 1 (中心在 0,适用于小模长)

(2) 区域 1<∣z∣<21 < |z| < 2 (中间环域)

(3) 区域 2<∣z∣<∞2 < |z| < \infty (无穷远区域)

(4) 区域 0<∣z−1∣<10 < |z-1| < 1 (中心在 1)


第三部分:复积分(留数定理与柯西公式)

题目 P86 例 2.1

题目: 计算 ∮Czezz2−1dz\oint_C \frac{z e^z}{z^2-1} dz,其中 CC 为正向圆周 ∣z∣=2|z|=2。

解题步骤:

  1. 奇点分析: 分母 z2−1=(z−1)(z+1)z^2-1 = (z-1)(z+1)。奇点为 z1=1,z2=−1z_1=1, z_2=-1。
  2. 判断位置: ∣1∣=1<2|1|=1 < 2, ∣−1∣=1<2|-1|=1 < 2。两个奇点都在圆内。
  3. 使用留数定理: I=2πi[Res(f,1)+Res(f,−1)]I = 2\pi i [\text{Res}(f, 1) + \text{Res}(f, -1)]。
  4. 计算留数(一级极点):
    • Res(f,1)=lim⁡z→1(z−1)zez(z−1)(z+1)=1⋅e11+1=e2\text{Res}(f, 1) = \lim_{z\to 1} (z-1) \frac{z e^z}{(z-1)(z+1)} = \frac{1 \cdot e^1}{1+1} = \frac{e}{2}
    • Res(f,−1)=lim⁡z→−1(z+1)zez(z−1)(z+1)=−1⋅e−1−1−1=−e−1−2=12e\text{Res}(f, -1) = \lim_{z\to -1} (z+1) \frac{z e^z}{(z-1)(z+1)} = \frac{-1 \cdot e^{-1}}{-1-1} = \frac{-e^{-1}}{-2} = \frac{1}{2e}
  5. 求和: I=2πi(e2+12e)=πi(e+1e) I = 2\pi i (\frac{e}{2} + \frac{1}{2e}) = \pi i (e + \frac{1}{e}) (注:也可写成 2πicosh⁡(1)2\pi i \cosh(1))
例 2.2(变型题)

题目: 计算积分 ∮Cezz(z−1)2dz\oint_C \frac{e^z}{z(z-1)^2} dz,其中 CC 为正向圆周 ∣z∣=2|z|=2。

解题步骤:

  1. 奇点分析: z=0z=0 (一级极点),z=1z=1 (二级极点)。均在 ∣z∣=2|z|=2 内部。
  2. 计算留数:
    • 在 z=0z=0 处: Res(f,0)=lim⁡z→0zezz(z−1)2=e0(0−1)2=1 \text{Res}(f, 0) = \lim_{z\to 0} z \frac{e^z}{z(z-1)^2} = \frac{e^0}{(0-1)^2} = 1
    • 在 z=1z=1 处(二级极点): 公式 lim⁡z→addz[(z−a)2f(z)]\lim_{z\to a} \frac{d}{dz}[(z-a)^2 f(z)] ϕ(z)=(z−1)2f(z)=ezz \phi(z) = (z-1)^2 f(z) = \frac{e^z}{z} ϕ′(z)=zez−ezz2=ez(z−1)z2 \phi'(z) = \frac{z e^z - e^z}{z^2} = \frac{e^z(z-1)}{z^2} Res(f,1)=ϕ′(1)=e1(1−1)12=0 \text{Res}(f, 1) = \phi'(1) = \frac{e^1(1-1)}{1^2} = 0
  3. 计算积分: I=2πi(Res(0)+Res(1))=2πi(1+0)=2πi I = 2\pi i (\text{Res}(0) + \text{Res}(1)) = 2\pi i (1 + 0) = 2\pi i

变题型提示: 注意极点阶数的变化(一级用代入法,二级及以上用求导法)。

题目 P50 3.4

(1) ∮Cezz−2dz,C:∣z−2∣=1\oint_C \frac{e^z}{z-2} dz, \quad C: |z-2|=1

(3) ∮Ceizz2+1dz,C:∣z−2i∣=32\oint_C \frac{e^{iz}}{z^2+1} dz, \quad C: |z-2i|=\frac{3}{2}


第四部分:解析函数与调和函数

题目一:PPT 5.1

题目: 已知调和函数 u=x2−y2+xyu = x^2 - y^2 + xy,求共轭调和函数 vv,并求解析函数 f(z)f(z)。

方法一:偏积分法 (Partial Integration Method)

思路: 利用柯西-黎曼(C-R)方程 ux=vy,uy=−vxu_x = v_y, u_y = -v_x,先对一个变量积分,再对另一个变量求导确定常数项。

  1. 求 uu 的偏导数:

    ux=2x+y u_x = 2x + y uy=−2y+x u_y = -2y + x
  2. 利用 vy=uxv_y = u_x 进行积分:

    vy=2x+y v_y = 2x + y

    对 yy 积分(此时 xx 视为常数):

    v=∫(2x+y)dy=2xy+12y2+ϕ(x) v = \int (2x + y) dy = 2xy + \frac{1}{2}y^2 + \phi(x)

    (其中 ϕ(x)\phi(x) 是待定函数)

  3. 利用 vx=−uyv_x = -u_y 确定 ϕ(x)\phi(x): 对上一步求出的 vv 求 xx 的偏导:

    vx=∂∂x(2xy+12y2+ϕ(x))=2y+ϕ′(x) v_x = \frac{\partial}{\partial x}(2xy + \frac{1}{2}y^2 + \phi(x)) = 2y + \phi'(x)

    代入 C-R 条件 vx=−uyv_x = -u_y:

    2y+ϕ′(x)=−(−2y+x)=2y−x 2y + \phi'(x) = -(-2y + x) = 2y - x ϕ′(x)=−x \phi'(x) = -x
  4. 解出 ϕ(x)\phi(x):

    ϕ(x)=∫−xdx=−12x2+C \phi(x) = \int -x dx = -\frac{1}{2}x^2 + C
  5. 写出 vv 和 f(z)f(z):

    v=2xy+12y2−12x2+C v = 2xy + \frac{1}{2}y^2 - \frac{1}{2}x^2 + C

    组合 f(z)=u+ivf(z) = u + iv:

    f(z)=(x2−y2+xy)+i(2xy+12y2−12x2+C) f(z) = (x^2 - y^2 + xy) + i(2xy + \frac{1}{2}y^2 - \frac{1}{2}x^2 + C)

    整理为 zz 的形式(注意到 z2=x2−y2+2ixyz^2 = x^2-y^2+2ixy):

    f(z)=(1−i2)z2+iC f(z) = (1 - \frac{i}{2})z^2 + iC

方法二:原函数法 (Milne-Thomson Method)

思路: 直接利用公式 f′(z)=ux(z,0)−iuy(z,0)f'(z) = u_x(z, 0) - i u_y(z, 0) 求导数,再积分求原函数。

  1. 求 uu 的偏导数:

    ux=2x+y u_x = 2x + y uy=−2y+x u_y = -2y + x
  2. 构造 f′(z)f'(z): 令 x=z,y=0x = z, y = 0 代入偏导数:

    ux(z,0)=2z+0=2z u_x(z, 0) = 2z + 0 = 2z uy(z,0)=−0+z=z u_y(z, 0) = -0 + z = z

    根据公式:

    f′(z)=ux(z,0)−iuy(z,0) f'(z) = u_x(z, 0) - i u_y(z, 0) f′(z)=2z−i(z)=(2−i)z f'(z) = 2z - i(z) = (2-i)z
  3. 积分求 f(z)f(z):

    f(z)=∫(2−i)zdz=(2−i)12z2+C′ f(z) = \int (2-i)z dz = (2-i) \frac{1}{2}z^2 + C' f(z)=(1−i2)z2+C′ f(z) = (1 - \frac{i}{2})z^2 + C'

    (这里的常数 C′C' 为复常数,对应方法一中的 iCiC)

  4. 若需求 vv: 求 f(z)f(z) 的虚部即可得到与方法一相同的结果。


题目二:PPT 5.2

题目: 已知 u=yx2+y2u = \frac{y}{x^2+y^2},且 f(1)=0f(1)=0,求 vv 及 f(z)f(z)。

方法一:偏积分法 (Partial Integration Method)
  1. 求 uu 的偏导数:

    ux=0⋅(x2+y2)−y⋅2x(x2+y2)2=−2xy(x2+y2)2 u_x = \frac{0 \cdot (x^2+y^2) - y \cdot 2x}{(x^2+y^2)^2} = \frac{-2xy}{(x^2+y^2)^2} uy=1⋅(x2+y2)−y⋅2y(x2+y2)2=x2−y2(x2+y2)2 u_y = \frac{1 \cdot (x^2+y^2) - y \cdot 2y}{(x^2+y^2)^2} = \frac{x^2-y^2}{(x^2+y^2)^2}
  2. 利用 vy=uxv_y = u_x 进行积分:

    vy=−2xy(x2+y2)2 v_y = \frac{-2xy}{(x^2+y^2)^2}

    对 yy 积分(凑微分:d(x2+y2)=2ydyd(x^2+y^2) = 2y dy):

    v=∫−x(x2+y2)−2⋅(2ydy)=−x∫t−2dt v = \int -x (x^2+y^2)^{-2} \cdot (2y dy) = -x \int t^{-2} dt v=−x(−t−1)+ϕ(x)=xx2+y2+ϕ(x) v = -x (-t^{-1}) + \phi(x) = \frac{x}{x^2+y^2} + \phi(x)
  3. 利用 vx=−uyv_x = -u_y 确定 ϕ(x)\phi(x): 求 vxv_x:

    vx=1⋅(x2+y2)−x⋅2x(x2+y2)2+ϕ′(x)=y2−x2(x2+y2)2+ϕ′(x) v_x = \frac{1\cdot(x^2+y^2) - x\cdot 2x}{(x^2+y^2)^2} + \phi'(x) = \frac{y^2-x^2}{(x^2+y^2)^2} + \phi'(x)

    代入 C-R 条件 vx=−uyv_x = -u_y:

    y2−x2(x2+y2)2+ϕ′(x)=−(x2−y2(x2+y2)2)=y2−x2(x2+y2)2 \frac{y^2-x^2}{(x^2+y^2)^2} + \phi'(x) = - \left( \frac{x^2-y^2}{(x^2+y^2)^2} \right) = \frac{y^2-x^2}{(x^2+y^2)^2} ϕ′(x)=0⇒ϕ(x)=C \phi'(x) = 0 \Rightarrow \phi(x) = C
  4. 确定常数 CC: 已知 f(1)=0f(1)=0,即当 z=1z=1 (x=1,y=0x=1, y=0) 时,u+iv=0u+iv = 0。

    u(1,0)=012+0=0 u(1,0) = \frac{0}{1^2+0} = 0 v(1,0)=112+0+C=1+C v(1,0) = \frac{1}{1^2+0} + C = 1 + C

    因为 u+iv=0u+iv=0,且 u=0u=0,则必须 v=0v=0。

    1+C=0⇒C=−1 1 + C = 0 \Rightarrow C = -1 ∴v=xx2+y2−1 \therefore v = \frac{x}{x^2+y^2} - 1
  5. 写出 f(z)f(z):

    f(z)=u+iv=yx2+y2+i(xx2+y2−1) f(z) = u + iv = \frac{y}{x^2+y^2} + i(\frac{x}{x^2+y^2} - 1) f(z)=y+ixx2+y2−i=i(x−iy)zzˉ−i f(z) = \frac{y + ix}{x^2+y^2} - i = \frac{i(x - iy)}{z \bar{z}} - i f(z)=izˉzzˉ−i=iz−i f(z) = \frac{i \bar{z}}{z \bar{z}} - i = \frac{i}{z} - i

方法二:原函数法 (Milne-Thomson Method)
  1. 构造 f′(z)f'(z): 公式:f′(z)=ux(z,0)−iuy(z,0)f'(z) = u_x(z, 0) - i u_y(z, 0) 将 x=z,y=0x=z, y=0 代入偏导数表达式(注意分母不为0):

    • ux=−2xy(x2+y2)2→y=00u_x = \frac{-2xy}{(x^2+y^2)^2} \xrightarrow{y=0} 0
    • uy=x2−y2(x2+y2)2→x=z,y=0z2−0(z2)2=1z2u_y = \frac{x^2-y^2}{(x^2+y^2)^2} \xrightarrow{x=z, y=0} \frac{z^2-0}{(z^2)^2} = \frac{1}{z^2}

    代入公式:

    f′(z)=0−i(1z2)=−iz−2 f'(z) = 0 - i \left( \frac{1}{z^2} \right) = -i z^{-2}
  2. 积分求 f(z)f(z):

    f(z)=∫−iz−2dz=−iz−1−1+Ccomplex f(z) = \int -i z^{-2} dz = -i \frac{z^{-1}}{-1} + C_{complex} f(z)=iz+Ccomplex f(z) = \frac{i}{z} + C_{complex}
  3. 确定常数: 利用条件 f(1)=0f(1) = 0:

    i1+Ccomplex=0 \frac{i}{1} + C_{complex} = 0 i+Ccomplex=0⇒Ccomplex=−i i + C_{complex} = 0 \Rightarrow C_{complex} = -i
  4. 结果:

    f(z)=iz−i f(z) = \frac{i}{z} - i

    (或者写成 f(z)=i(1z−1)f(z) = i(\frac{1}{z} - 1))


题目 P27 2.2(3)

题目: f(z)=xy2+ix2yf(z) = xy^2 + i x^2y,问何处可导?何处解析?

解题步骤:

  1. u=xy2,v=x2yu = xy^2, v = x^2y。
  2. 柯西-黎曼 (C-R) 方程:
    • ux=y2u_x = y^2, vy=x2⇒y2=x2⇒y=±xv_y = x^2 \Rightarrow y^2 = x^2 \Rightarrow y = \pm x
    • uy=2xyu_y = 2xy, vx=2xy⇒uy=−vx⇒2xy=−2xy⇒4xy=0⇒x=0 或 y=0v_x = 2xy \Rightarrow u_y = -v_x \Rightarrow 2xy = -2xy \Rightarrow 4xy = 0 \Rightarrow x=0 \text{ 或 } y=0
  3. 求交集(可导点): 必须同时满足上述两个条件。 若 x=0x=0,代入 y=±xy=\pm x 得 y=0y=0。点 (0,0)(0,0)。 若 y=0y=0,代入 y=±xy=\pm x 得 x=0x=0。点 (0,0)(0,0)。 结论: 仅在 z=0z=0 处可导。
  4. 解析性: 解析要求在某点的邻域内处处可导。因为只在一点可导,所以在复平面上处处不解析。

题目 2.10 (变型题)

题目: 求 Ln(−i)Ln(-i) 和 Ln(−3+4i)Ln(-3+4i) 的主值。

知识点提示: 主值公式 Ln(z)=ln⁡∣z∣+iArg(z)Ln(z) = \ln|z| + i \text{Arg}(z),其中 Arg(z)∈(−π,π]\text{Arg}(z) \in (-\pi, \pi]。

(1) Ln(−i)Ln(-i)

(2) Ln(−3+4i)Ln(-3+4i)


Share this post:

Previous Post
简答题答案整理(新)
Next Post
modian